Tokat tarihçesi
Tokat adıyla ilgili çok sayıda etimolojik görüş bulunur; bazı araştırmalar adın Togayıt Türkleriyle, bazı tarihçiler surlu şehir anlamına gelen "Tok-kat" veya besili at anlamına gelen "Tok-at" ile ilişkilendirilebileceğini öne sürmüştür. Antik dönemde Komana/Komana Pontika, Pontus Galatikus, Pontus Polemonniakus, Evdoxia, Dokia gibi adlarla anılan bölge için Paul Wittek ve destekleyen araştırmacılar Tokat ile Bizans dönemi Dokeia kentini ilişkilendirmişlerdir. Günümüz kent merkezinin 9 km kuzeydoğusundaki Gümenek (Komana), Tokat çevresinin ilk yerleşim yeri olarak kabul edilir; alanda yapılan araştırmalar Kalkolitik ve Tunç Çağı'na tarihlenen buluntular olduğunu göstermektedir.
Tarih boyunca Tokat Hitit, Frig, Kimmer, İskit, Med, Pers ve Makedon gibi uygarlıkların etkisine girmiş; M.Ö. 301–M.S. 66 arasında Pontus, M.S. 66–395 arasında Roma, sonrasında Bizans egemenliğine girmiştir. 11. yüzyılda Danişmendlilerle Türk-İslam yerleşimi hız kazanmış, daha sonra Anadolu Selçukluları ve çeşitli beyliklerin, 1243 sonrası Moğol/İlhanlı, Eratna, Kadı Burhanettin ve Akkoyunlu yönetimlerinin izleri görülmüştür. Tokat 1398'de Osmanlı topraklarına katılmış; Osmanlı döneminde Sivas Eyaleti'ne bağlı bir kaza olarak kalmış, 1880'de sancak; 31 Mayıs 1920'de ise Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla müstakil vilayet haline getirilmiştir. 20. yüzyıl başlarında Kurtuluş Savaşı sürecinde Müdafa-i Hukuk Cemiyeti kurulmuş, İzmir'in işgali Niksar'da 20 Haziran 1919'da protesto edilmiş ve Atatürk kente ilk olarak 26 Haziran 1919'da gelmiş; Atatürk'ün toplamda en az altı ziyareti kayıtlıdır.
Öne çıkan tarihsel noktalar
- İsim kökenine dair farklı görüşler: Togayıt, Tok‑kat (surlu şehir), Tok‑at (besili at) ve Bizans Dokeia bağlantısı.
- Gümenek (Komana), günümüz merkezinin 9 km kuzeydoğusunda ilk yerleşim yeri olarak kabul edilir; Kalkolitik ve Tunç Çağı buluntuları vardır.
- Tarihsel egemenlik sıralaması: Hitit→Frig→Kimmer→İskit→Med→Pers→Makedon; Pontus (M.Ö.301–M.S.66)→Roma (M.S.66–395)→Bizans; sonra Danişmendliler, Selçuklular, çeşitli beylikler, Moğol/İlhanlı, Eratna, Kadı Burhanettin, Akkoyunlular; Osmanlı'ya katılma 1398; 1880'de sancak, 31 Mayıs 1920'de il oldu.
- Kurtuluş Savaşı döneminde Müdafa‑i Hukuk Cemiyeti kurulmuş, İzmir işgaline karşı ilk protestolardan biri 20 Haziran 1919'da Niksar'da yapılmış ve Atatürk Tokat'ı ilk kez 26 Haziran 1919'da ziyaret etmiştir.
Kaynak: Türkiye Kültür Portalı — T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Tokat için yerel rehber
Tokat ilindeki tüm ilçelere, mahalle, köy, cadde ve sokak kayıtlarına yerel rehber dizininden ulaşabilirsiniz. Her yer kaydı kendi yerel web rehberine ve işletme türlerine göre hazırlanmış içerik başlıklarına bağlanır.
Tüm ilçeleri ve yerleri gör →