Malatya tarihçesi
Malatya, Doğu Anadolu Bölgesi'nin batısında, tarih boyunca doğu-batı ve kuzey-güney yönlerindeki ticaret yollarının kesiştiği stratejik bir kavşakta yer alır. Bölgedeki kazı ve buluntular; Karakaya Baraj Gölü altında kalan Cafer Höyük verileri ile birlikte kentin on binlere varan yıllık bir geçmişe işaret ettiğini ve Paleolitik'ten başlayarak Neolitik, Kalkolitik ve Tunç Çağlarında yerleşim gördüğünü gösterir. Arslantepe Höyüğü, Orduzu'da 30 m'yi bulan kültür dolgusu ile ilk yerleşim merkezlerinden biri olarak öne çıkar.
Malatya, tarih boyunca Hitit, Asur, Pers, Roma, Bizans, Arap, Selçuklu, Memluklu, Dulkadiroğulları ve Osmanlı gibi çeşitli siyasi otoritelerin etkisi altında kalmıştır. Kültepe kaynaklarında “Melita” adıyla anılan kent, zaman içinde farklı yazımlarla kaydedilmiş; Hititçe analizleri bu adın bal anlamına geldiğini ortaya koymuştur. Roma döneminde yerleşimin Battalgazi (Eski Malatya) civarına taşınması, 19. yüzyılda Aspuzu'ya kalıcı göç ve Cumhuriyet döneminde 1924'te il statüsü verilmesi gibi kent merkezinde ve idari statüde değişiklikler yaşanmıştır.
Öne çıkan tarihsel noktalar
- Arslantepe Höyüğü, Orduzu'da 30 m yüksekliğinde kültür dolgusu ile kent tarihinin en eski ve uzun süreli yerleşim merkezlerinden biridir; M.Ö. 5000'lerden 11. yüzyıla kadar iskan görmüştür.
- Cafer Höyük kazılarından elde edilen bulgular ve Karakaya Baraj Gölü altındaki veriler Malatya'nın yaklaşık dokuz bin yıllık bir geçmişe sahip olduğunu göstermektedir.
- Kültepe kaynaklarında 'Melita' olarak anılan isim, tarih içinde Maldiya/Melid ve Arapça 'Malatiyye' gibi biçimlere dönüşmüş; Bedřich Hrozný bu sözcüğü Hititçede 'bal' anlamına geldiğini açıklamıştır.
- Kent, birçok antik ve ortaçağ devletine tanıklık etmiş; Roma döneminde yerleşimin Battalgazi'ye taşınması, 19. yüzyılda Aspuzu'ya göç ve Osmanlı idari ilişkileri (Maraş Eyaleti, 1847'de Harput Eyaleti'ne bağlanma) sonrasında 1924'te Türkiye Cumhuriyeti'nde il statüsü kazanmıştır.
Kaynak: Türkiye Kültür Portalı — T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
Malatya için yerel rehber
Malatya ilindeki tüm ilçelere, mahalle, köy, cadde ve sokak kayıtlarına yerel rehber dizininden ulaşabilirsiniz. Her yer kaydı kendi yerel web rehberine ve işletme türlerine göre hazırlanmış içerik başlıklarına bağlanır.
Tüm ilçeleri ve yerleri gör →